Avustralya’daki Queensland Üniversitesinde 1927 yılından bu yana sürdürülen dünyanın en uzun soluklu laboratuvar çalışmasında, 99 yıl boyunca kimsenin çıplak gözle göremediği dokuz düşüşün ardından onuncu zift damlası bekleniyor. Katranın akışkanlığını kanıtlayan deneyde yeni damlanın 2026 ile 2027 yılları arasında düşeceği öngörülürken süreç canlı yayınla izleniyor.
Queensland Üniversitesinin ilk fizik profesörü Thomas Parnell, katı zannedilen zift reçinesinin aslında akışkan bir sıvı olduğunu göstermek amacıyla 1927’de bu çalışmayı başlattı. Isıtılarak huniye aktarılan maddenin oturması için üç yıl beklenmesinin ardından 1930’da huninin ucu kesildi. Sudan yaklaşık 230 milyar kat daha yoğun bir akışkanlık direncine sahip olan zift, Guinness Rekorlar Kitabı’na dünyanın en uzun süreli kesintisiz deneyi olarak kaydedildi.
Gözlemcilerin kaçırdığı tarihi anlar
Aradan geçen yaklaşık bir asırlık sürede oluşan dokuz damlanın hiçbirinin düşüş anı insan gözüyle doğrudan yakalanamadı. Deneye ömrünün yarım asrını adayan Profesör John Mainstone, 1988 yılındaki yedinci damlamayı beş dakikalık bir kahve molası nedeniyle göremedi. 2000 yılında düşen sekizinci damla ise huninin karşısına yerleştirilen kameranın yirmi dakikalık bir elektrik kesintisi sebebiyle devre dışı kalması sonucu kayıtlara geçemedi.
Hayatını bu süreci izlemeye vakfeden Mainstone, 2013 yılında arzu ettiği ana tanıklık edemeden vefat etti. Ertesi yıl yeni görevli Andrew White, alttaki kaba temas eden dokuzuncu damlayı kurtarmak isterken standın sarsılmasıyla damla doğal seyrinde değil mekanik temasla koptu. Bilimsel ve felsefi yönüyle 2005 yılında Ig Nobel Fizik Ödülü alan çalışma, böylece kayıtsız bir döngüyü daha geride bıraktı.
İlk yedi damlası ortalama 7 ila 9 yılda düşen katran, laboratuvara klima yerleştirilip sıcaklığın düşürülmesiyle akışını yavaşlatarak 12 ila 13 yıllık periyotlara geçti. Hesaplamalar doğrultusunda sıradaki kopuşun 2026 ortası ile 2027 sonbaharı arasında gerçekleşmesi bekleniyor. İnternet üzerinden aralıksız yayınlanan görüntüyü takip eden meraklılar, yüzyıllık talihsizliği kırarak düşüşe canlı tanık olan ilk kişiler arasında yer almak için ekran başında nöbet tutuyor.
