Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, Grönland’daki askeri faaliyetleri artıran 10 sayfalık yeni bir anlaşmayı onayladı. Adaya ait herhangi bir mülkiyet devrini kapsamayan sözleşmeyle birlikte Grönland yönetimi, Danimarka ile birlikte ilk kez bağlayıcı nitelikteki uluslararası bir metne doğrudan taraf olarak imza koydu.
Salı günü duyurulan resmi belgede yeni üs kurulumuna ve askeri kapasitenin genişletilmesine imkan tanınırken toprak devrine ilişkin bir hükme yer verilmedi. Ocak ayında adayı ABD sınırlarına katma arzusunu dile getiren Donald Trump, mülkiyet konusundaki yaklaşımını şu sözlerle ifade etmişti:
“Başarı için psikolojik olarak gerekli olanın bu olduğunu hissediyorum. Mülkiyet size sadece bir belge imzalamakla veya bir üsse sahip olmakla elde edemeyeceğiniz şeyler ve unsurlar sağlar”
Trump’ın “Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri için muazzam” şeklinde nitelediği mutabakattan çekilme ihtimalini göz önünde bulunduran Danimarkalı yetkililer, mülkiyet talebinin karşılanmamasını ön plana çıkarmaktan kaçındı.
Diplomatik Süreç ve Güvenlik Dengeleri
Metnin hazırlanmasında rol oynayan diplomatik kaynaklar, uzun süredir yürütülen görüşmelerin ardından taslağın Trump’a sunulması için doğru anın beklendiğini belirtti. Temeli 1951 yılındaki sözleşmeye dayanan askeri haklar genişletilirken, Başkan Yardımcısı JD Vance Mart 2025’teki Pituffik Uzay Üssü ziyaretinde Çin ile Rusya’nın bölgedeki hedeflerine dikkat çekerek “Grönland’da kafamızı kara gömmüp görmezden gelemeyiz” demişti.
Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü araştırmacısı Mikkel Runge Olesen, süreci şu sözlerle değerlendirdi:
“Nispeten sınırlı değişiklikler için ödenmesi son derece yüksek bir bedel”
Olesen, yaşanan gerilimin Danimarka, Grönland ve Avrupa ile ilişkilere kalıcı zarar verdiğini kaydetti.
Grönland Temsili ve Bağımsızlık Maddesi
Danimarka Parlamentosu Üyesi ve Grönland’ın bağımsızlık yanlısı sol partisinin üyesi Naaja Nathanielsen, adanın Danimarka ile birlikte doğrudan masada yer almasını değerlendirdi:
“İlk kez masada gerçekten bir sandalyemiz oldu. Bu gurur duyduğumuz bir şey”
Nathanielsen, bu durumun gelecekteki dış politika özerkliği için bir emsal teşkil edeceğini belirtti.
Metinde ayrıca Grönland’ın ileride bağımsızlık kazanması ihtimaline yönelik özel bir hüküm de yer aldı:
“Grönland’ın bağımsız bir devlet olmak amacıyla kendi kaderini tayin etme hakkını kullanması durumunda, Danimarka Krallığı Hükümeti ve Grönland Hükümeti, bağımsız Grönland devletinin NATO’da kalmayı kabul etmesini birlikte sağlayacaktır”
