ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Washington’ın Tahran yönetimine karşı askeri müdahale ya da diplomatik uzlaşma yerine ekonomik yaptırımlarla zayıflatmayı içeren üçüncü bir yolu benimsediğini duyurdu. G7 toplantısında paylaşılan yeni rota, deniz ablukası ve ticari hatları kesmeyi hedefleyen operasyonel adımları kapsıyor.
Salı günü Paris’te G7 dışişleri bakanlarıyla bir araya gelen Rubio, Donald Trump liderliğindeki yönetimin belirlediği yol haritasını müttefiklere aktardı. Axios’a bilgi veren üç yetkili, Trump’ın doğrudan çatışma veya anlaşma ihtimallerini değerlendirdikten sonra İran rejimini ekonomik araçlarla boğma kararı aldığını belirtti. Kararın arka planında, İran’la yaşanan gerilimin Kongre ara seçimlerinde Cumhuriyetçilere oy kaybettirmesi ve siyasi bir yüke dönüşmesi bulunuyor. Beyaz Saray’daki tartışmalarda İsrail askeri hamlelerin sürmesini savunurken, Körfez ülkelerinin çoğu yeni operasyonlara karşı çıktı.
“Bir çözüm arıyordu ancak izlenecek en iyi yolun ne olduğundan emin değildi”
Pazartesi günü Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile görüşen Trump, yeni bir askeri taarruzun zayıf bir ihtimal olduğunu belirtti. Washington, askeri operasyon yerine ekonomik baskıyı, deniz ablukasını ve Tahran’ın teknoloji sevkiyatını önlemeyi amaçlayan “Demir Kapı” operasyonunu devreye sokuyor. Plan; Hazine Bakanı Scott Bessent, CIA Direktörü John Ratcliffe ve Trump’ın danışmanı Jared Kushner tarafından da destekleniyor.
Washington’ın Yaptırım Hamlesi ve Bölgesel Endişeler
G7 marjında konuşan Rubio, masada yalnızca savaş ya da yetersiz bir uzlaşma seçeneğinin bulunmadığını savundu. Sürecin zamana bağlı olmadığını ve Tahran’ın enerji piyasasından dışlandığını belirten Rubio, askeri bir hamleye ihtiyaç duyulmadığını kaydetti.
“Başkan’ın önünde yalnızca iki seçenek yok. Mesele yalnızca savaşa dönmek ya da saçma bir barış anlaşması imzalamak değil. Aptalca bir anlaşma yapmayacağız. Sahip olduğumuz üçüncü seçenek, şu anda yaptığımız şeyi yapmaya devam etmektir”
“Başkan asılsız bir zaman baskısı altında değil, İranlılar kendi economiesine büyük zarar veriyor”
“İran bir anlaşmayı çok ister. Sorun şu ki, öne sürmeye devam ettikleri koşullar absürt. Yani şu anda ciddi bile değiller”
“Sonunda yemek yemek zorundasınız. Nihayetinde ekonomik gerçekler en radikal delinin bile kafasına dank eder. Dolayısıyla zaman geçtikçe bunun bir etkisi olacağını düşünüyorum”
“Şu anda İran’a çektirilen ekonomik acı olağanüstü boyutta ve katlanarak artıyor. Her geçen gün büyüyor. Aynı hedefe ekonomik araçlar ve ekonomik baskı yoluyla ulaşıyorsak askeri saldırılar düzenlememize gerek yok. Bu bir çıkmaz değil. İran küresel pazarda enerji satamama durumuyla bugüne kadar hiçbir zaman böylesine karşı karşıya kalmamıştı”
Bir ABD’li yetkili; Türkiye, Irak ve Pakistan gibi bölge ülkelerinin sınır kapatma ve uçuş durdurma gibi ticari baskıların iç istikrarlarını sarsmasından endişe ettiğini ifade etti. Bu strateji, İran Dini Lideri Mücteba Hamaney’in “ne savaş ne anlaşma” ortamını sonlandırma talimatıyla da ters düşüyor. Hamaney’in direktifi Tahran’daki sivil kanatça müzakere işareti olarak görülürken, Devrim Muhafızları’nın sert adımlarla karşılık verme ihtimali bulunuyor.
“İran’ın bu durumu süresiz olarak kabullenmek gibi bir niyeti yok. Tahran, Washington ve bölgesel ortakları için ekonomik ve güvenlik maliyetlerini artırmanın Amerikan politikasında bir değişikliği zorlamanın tek yolu olduğu sonucuna varabilir. Tehlike ortada: İran gerilimi tırmandırır, Washington karşılık verir ve her iki taraf da kendilerini zorunlu olarak istemedikleri başka bir askeri çatışmanın içinde bulur”
G7 temaslarında arabuluculuk çalışmalarına değinen Katar Başbakanı Al Sani ise diplomasinin önünün açıldığını düşündüğünü iletti. Al Sani, ABD’nin anlaşmadan çekilme ihtimaline karşı Tahran’ın endişelerini gidermek amacıyla Çin ve Avrupalı aktörlerin sürece garantör olarak katılmasını önerdi.
