İran’da zorunlu örtünme kuralına uymayarak internetten canlı konser yayımlayan 29 yaşındaki şarkıcı Parastoo Ahmadi ile ekibine verilen 74 kırbaç cezası temyiz mahkemesince duruşmasız onandı. Sanık avukatları, kararın herhangi bir celse yapılmadan kesinleştiğini ve emsal teşkil etmesi amacıyla en ağır yaptırımın seçildiğini belirtti.
Konser Kaydına Soruşturma ve Mahkeme Kararı
Aralık 2024 tarihinde YouTube üzerinden canlı yayımlanan dinletide kolsuz kıyafet tercih eden 29 yaşındaki Ahmadi’nin performansı kısa sürede milyonlarca izleyiciye ulaştı. Kadınların halka açık gösteri sergilemesini ve başörtüsüz bulunmasını engelleyen mevzuat uyarınca yargı birimleri video hakkında inceleme başlattı.
Kum kentindeki ceza mahkemesi, geçtiğimiz haziran ayında şarkıcı ile birlikte orkestra ve yapım kadrosundaki sekiz kişiyi uygunsuz içerik yayarak kamu ahlakını zedelemek gerekçesiyle mahkum etti. Hüküm kapsamında sanıklara 74’er kırbaç cezasının yanı sıra iki sene görsel-işitsel faaliyet yasağı ve yurt dışına çıkış engeli getirildi.
Hukukçulardan ve Sanat Dünyasından Tepkiler
Temyiz sürecini değerlendiren savunma makamı, başvurunun duruşma yapılmaksızın reddedildiğini bildirdi. BBC’ye konuşan avukatlardan biri süreci şu sözlerle aktardı:
“Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı”
Avukat ayrıca kararın amacına ilişkin şu değerlendirmede bulundu:
“Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor”
Yargı kararına yönelik tepkiler kamuoyunda ve kültür-sanat çevrelerinde geniş yankı buldu. Sürgünde yaşayan sanatçı Googoosh, sosyal medya hesabından şu mesajı paylaştı:
“Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir”
Müzisyen Hüseyin Alizadeh tepkisini şu sözlerle dile getirdi:
“Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım”
İnsan hakları savunucuları da uygulamaya karşı çıkarken Uluslararası Af Örgütü şu açıklamayı yaptı:
“Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini”
Benzer şekilde Ocak 2024’te Kürt kökenli aktivist Roya Heshmati de sosyal medyada başörtüsüz fotoğraf paylaşması gerekçesiyle 74 kırbaç cezasına çarptırılmıştı. Kürt hakları örgütü Hengaw’ın aktardığına göre Heshmati,
Tahran’daki savcılıkta kadın bir görevlinin zorla başını örttüğünü, ardından erkek bir görevlinin omzuna, sırtına, kalçasına ve bacaklarına kırbaçla vurduğunu ifade etti
Mahsa Amini Sonrası Başörtüsü Denetimleri
İran’da yürürlükteki kurallar uyarınca ergenlik yaşını geçen kadınların saçlarını örtmesi ve vücut hatlarını belli etmeyen giysiler giymesi gerekiyor. 2022 yılında 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin kıyafet kurallarına uymadığı gerekçesiyle gözaltına alınmasının ardından hayatını kaybetmesi, ülke genelinde kitlesel eylemlere yol açmıştı.
Gösterilerin ardından çok sayıda kadın kamusal alanda başörtüsü takmama tutumunu sürdürürken yetkililer gözaltı ve iş yeri kapatma tedbirlerine devam etti. Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel, ülkenin dış güvenlik gündemi nedeniyle yetkililerin,
“şu an için bu cepheye gerektiği kadar odaklanamadığını”
açıkladı.
